محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود
251
تحفه خانى ( فارسى )
و حموضت كف صادر از دهن بوقت نوبت و علاج درين مقام تنقيه دماغ و بدن از خلط سوداست بحب افتيمون و يا بمطبوخ او و تقويت سر و دماغ بمشمومات حاره و عطر مثل نرگس و مرزنجوش و بابونه و استعمال عطوسات مثل مشك و غاليه كه درين مرض قوى نافع و موثر است و سياهدانه بوئيدن نيز درين مرض منفعت بليغ دارد و استعمال نطولات حاره ملطفه مثل بابونه و شبت و اكليل الملك و مرزنجوش جوشيده بر سر نيمگرم ريختن و آشاميدن شربت بادرنجبويه با ترياق اربعه و مژوديطوس نافع است و دميدن فاوانيا كوفته بر بينى و دماغ صاحب صرع موجب نجاتست و مراد بفاوانيا عود صليب است و او را درين مرض و ام الصبيان خاصيت عجيب و غريب است و اطبا را زعم اينست كه بمداومت نفع او و آشاميدن شربت اين مرض بتدريج زائل مىشود و غرغره بايارج فيقرا نيز در سركه عنصل بر موجب تقليل اين ماده است از دماغ و اگر درين غرغره قدرى خردل نيز بياميزند بسيار نافع است و يا با خردل و عسل غرغره بايد كردن زيرا كه دماغ بازيت موجب عطسه مىشود و امّا اگر ماده مرض خون باشد علامت او ظهور غلبه دمويت است در بشره و قاروره و گاهى از بينى خون آمدن و از موضع رخو كه باندك تحريك خون مىرود رفتن خون مثل مقعد و بيخ دندان و عمور آنكه مراد گوشت ميان دندانهاست و علاج درين مقام استفراغ خون است به قدر قوت و طاقت و حاجت و تلطف در تدبير و معالجه كم خوردن غذاست خصوصا گوشت تا مادهء مرض حاصل نشود و تقويت سر و دماغ بروغن گل و روغن كنجد و بوئيدن سركه و گلاب باهم آميخته و آشاميدن ربّ فواكه و اما اگر بشركت معده باشد علامت او غثيان و تهوع است قبل از نوبت و بريدن معده و رعشه او و گزيدن در معده خصوصا بوقت گرسنگى